Bardzo ważnym, a nawet podstawowym elementem z punktu widzenia ochrony roślin jest użycie do siewu lub sadzenia zdrowego materiału roślinnego. Niestety gleba oraz  nasiona roślin są licznie zasiedlane przez grzyby, wirusy i bakterie, które atakują kiełkujące nasiona
i młode siewki. Częstym skutkiem zakażenia roślin  we wczesnych fazach rozwojowych jest zamieranie siewek (zgorzel siewek-czarna nóżka)  lub ich osłabienie co później ma  wpływ na niższe plony i gorszą jakość plonu.

Zaprawianie nasion przed siewem ma na celu nie tylko zniszczenie czy ograniczenie patogenicznych mikroorganizmów znajdujących się na powierzchni lub wewnątrz nasion, ale także ochronę kiełkujących nasion przed patogenami zasiedlającymi glebę.  Zwykle taki okres ochronny trwa od kilku dni do 2-3 tygodni od siewu. Do najbardziej niebezpiecznych i bardzo agresywnych grzybów chorobotwórczych zasiedlających glebę i atakujących młode siewki należą: Pythium, Phytophthora, Rhizoctonia, Fusarium, Alternaria, Botritis, Sclerotinia.
 Przy dużym nasileniu patogenów może dojść do zgorzeli powschodowej (wypadania siewek).

Powodem zamierania młodych roślin mogą być również larwy szkodników uszkadzających kiełkujące nasiona (śmietka kiełkówka), larwy żerujące w górnej części korzenia i szyjce korzeniowej (śmietka kapuściana, śmietka cebulanka) oraz  połyśnica marchwianka.
Czy zawsze z  zabiegiem ochrony roślin musimy czekać aż do momentu wystąpienia choroby, czy szkodnika?

Odpowiedź brzmi nie. W okresie wschodów  oraz w fazie wstępnego rozwoju roślin dzięki zaprawianiu nasion można zapobiec występowaniu niektórych chorób i szkodników. Zaprawa nasienna chroni najmłodsze i najbardziej  wrażliwe stadia rozwojowe roślin przed chorobami i szkodnikami, a często nawet wyklucza potrzebę stosowania oprysków chemicznych
w  okresie wegetacji, bardziej niebezpiecznych dla środowiska. Zaprawianie nasion jest najmniej szkodliwą, dla środowiska, a zarazem skuteczną metodą ochrony roślin.

Zdrowe i dobrze wykształcone rośliny (siewki lub rozsada) są mniej podatne i łatwiej znoszą atak choroby czy szkodnika w dalszym okresie uprawy.

Prawidłowe zaprawianie nasion polega na dostosowanym  do zagrożeń, kompleksowym zastosowaniu zapraw nasiennych: grzybobójczych przeciwko chorobom i owadobójczych przeciwko szkodnikom.

Sytuacja na rynku zapraw dopuszczonych do zaprawiania nasion warzyw jest nie najlepsza. Wybór zapraw nasiennych w uprawie warzyw jest mocno ograniczony.  W roku 2009 wycofano z programu ochrony prawie wszystkie najbardziej efektywne preparaty do zaprawiania nasion. Staraniem Instytutu Warzywnictwa i Polskiej Izby Nasiennej w bieżącym roku przywrócono stosowanie Zaprawy Nasiennej T.

 

Wykaz zapraw nasiennych zarejestrowanych w Polsce

do zaprawiania nasion w roku 2010.*)

 

Nazwa	Substancja aktywna	Rejestracja w uprawie	Zwalczane choroby lub szkodnik
Zaprawy grzybobójcze
Dithane Neo Tec 75 WG	mankozeb	nasiona roślin warzywnych	zgorzele siewek, fuzariozy
Grevit 200 SL	ekstrat z grejpfruta	dynia, ogórek, cebula, kapusta, koper, marchew, pomidor, sałata, rzodkiewka, pietruszka, groch, fasola, burak ćwikłowy, szpinak	zgorzele siewek z uwzględnieniem bakterioz
Sancozeb  80 WP	mankozeb	nasiona  roślin warzywnych	zgorzele siewek,
Sarox T 500 FS,	tiuram+karboksyna	groch siewny, kukurydza	zgorzele siewek, głownia kukurydzy
Zaprawa Nasienna T	tiuram	marchew, burak ćwikłowy, kapusta pekińska, kapusta biała, pietruszka, szpinak, pomidor, cebula,  papryka, ogórek	zgorzele siewek
Zaprawa Ziołowa PNOS-1 LS	wyciąg z suszu ziół i czosnku	preparaty przeznaczone do zaprawiania nasion wyłącznie przez producenta i wg jego technologii	zgorzele siewek
Zaprawa Ziołowa PNOS-2 LS	mieszanina wyciągu czosnku + ekstrakt z miąższu i nasion grapefruita
Zaprawy owadobójcze
Nomolt 150 SC	teflubenzuron	cebula, marchew, fasola, ogórek	śmietka cebulanka, połyśnica marchwianka, śmietka kiełkówka

 

Wszystkie zaprawy nasienne należy stosować wg ETYKIETY-INSTRUKCJI  STOSOWANIA i ściśle wg podanych w niej zaleceń, aby nie dopuścić do zagrożenia zdrowia ludzi, zwierząt i skażenia środowiska.

 

                                                                                                                                                               

*) - na podstawie Programu Ochrony Roślin Warzywnych 2010, opracowanego przez Instytut Warzywnictwa w Skierniewicach